Ζητούμε συγγνώμη για την σύντομη διακοπή αναρτήσεων που προηγήθηκε, αλλά ωφειλόταν σε αιτίες τελείως ανεξάρτητες από τη θέληση μας
Θεόδοτος
Αναστασίου
Γιαννά
Πῶς Πλάτων ἔλεγε τὸν θεὸν ἀεὶ γεωμετρεῖν
Πλούταρχος, Συμποσιακά,Πρόβλημα Β.
| Ο Χριστός Γεωμετρεί τη Γη |
Κάποιοι νοιώθουν έκπληξη όταν οι πολιτικοί κάνουν τις λεγόμενες
«κωλοτούμπες», δηλαδή, αλλάζουν κόμμα από την μια μέρα στην άλλη. Άλλοι πάλι
εκπλήσσονται από τις ιδιομορφίες του Rudolf
Ηess και του H. Himmler, ή από τις σφαγές του Στάλιν. Αισθανόμαστε αμήχανα,
όταν μαθαίνουμε ότι ο υπουργός που ψηφίσαμε, έπαιρνε μίζες. Και όμως, όλες αυτές οι εκπλήξεις θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Με
ποιο τρόπο, θα γίνει κατανοητό παρακάτω.
Το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα εισήγαγε μία έννοια με τεράστια φιλοσοφική,
μεταφυσική και ανθρωπολογική σημασία : την έννοια της Μορφής. Οι υλικές μορφές, κατά τον Πλάτωνα,
αποτελούν είδωλα ή αντίγραφα των αρχετυπικών μορφών που βρίσκονται στον άυλο
κόσμο των Ιδεών. Για τους Πυθαγόρειους, η λέξη Κόσμος σήμαινε τάξη και αρμονία,
γι αυτό και ονόμαζαν το σύμπαν, Κόσμο. Aυτές οι ιδιότητες(τάξη και αρμονία),
μπορούν να εκφραστούν μόνον διαμέσου της Μορφής. (Aς σκεφτούμε την γεωμετρία
των μορφών μέσα στην φύση: από την νιφάδα του χιονιού, μέχρι τα φύλλα των
δένδρων και τα λουλούδια.) Επίσης μόνον
διαμέσου της Μορφής, μπορεί να εκφραστεί και η ιδιότητα που τόσο υμνήθηκε από
τον Πλάτωνα, δηλαδή το Κάλλος. Έτσι λοιπόν η α-μορφία είναι το αντίθετο της
τάξης, της αρμονίας και του κάλλους. Και άρα και της Καλοκαγαθίας. Εν ολίγοις,
όσο περισσότερα μη αρμονικά στοιχεία παρουσιάζει μία μορφή, τόσο περισσότερο
αυτή θα τείνει προς το χάος και την
αταξία .Όμως η μορφή είναι απαραίτητη και για ένα άλλο λόγο: ξεχωρίζει την μία
ύπαρξη από την άλλη. Οριοθετεί την ψυχική και νοητική οντότητα, και ταυτόχρονα την ‹‹φανερώνει››. Και αυτή είναι μία
απαραίτητη προϋπόθεση για τον Πλατωνικό έρωτα : μία ατομικότητα που
έλκεται προς μία άλλη διαφορετική ατομικότητα. Εξαιτίας λοιπόν όλων των
παραπάνω, οι αρχαίοι έδωσαν μορφή στους θεούς τους μία μορφή που φρόντισαν να
διέπεται από κανόνες αρμονίας, οι οποίοι συναποτελούν τη χρυσή τομή.Πράγματι,
αν θέλουμε να διακρίνουμε την βαθύτερη πηγή από την οποία πηγάζει μία θρησκεία,
πρέπει να κοιτάξουμε την θρησκευτική της τέχνη : Στον Ινδουισμό και τον
Βουδισμό συναντάμε τερατόμορφα αγάλματα ή ζωγραφικές αναπαραστάσεις. Αν τώρα
κάποιος πει ότι αυτά είναι συμβολισμοί, την απάντηση την δίνει ο Εrnest Renan :
Συγκρίνοντας, ο Renan, τη θρησκευτική
φαντασία των Ελλήνων με εκείνη των ανατολικών λαών, παρατηρεί πόσο είναι διαφορετικές οι
πλαστικές τους ιδιότητες• ειδικότερα επισημαίνει ότι στους θεούς της Ανατολής,
«δημιουργημένους πέρα από κάθε αναλογία», η καθαρότητα των μορφών πνίγεται από
μία σύνθετη και βαριά τάση προς την αλληγορία :
Η Ινδία - υπογραμμίζει ο Renan - δεν γνωρίζει άλλο μέσο, για να δώσει
έμφαση στους θεούς της, από το να στοιβάζει σημεία πάνω σε σημεία, σύμβολα πάνω
σε σύμβολα. Αντίθετα, η Ελλάδα, με ανώτερη έμπνευση, τους πλάθει με την δική
της φαντασία







